Karrika 56. 2002ko martxoa

Txanpon baten truke?

Pentsatuko duzue topiko hutsean erori garela, hamaika aldiz errepikatu dena besterik ez dakargula hona, astun samarrak garela ere…, baina karrikan hauxe ohi da gaia aspaldi honetan, areago egunotan ere, eta Karrikan agertzea egokitu zaigu. Izenik eman gabe ere, izenburuagatik badakigu denok zertaz ari garen.
Izan ere, moneta aldaketa ukitzen gaitu guztiok, azaletik muinera, nahi eta nahi ez, are sakelaraino ere…! Tira, zenbateraino orain artekoa irauli zaigun, gure bizitzan aldaketa handia gertatu dela esaten baita. Baina, norberarengan zer aldatu den ikustera mugaturik, psikologoek zera diote, kontuak egiteko ahalegin berezia egin beharra dugula, eta txanponetik txanponera pasatzea hizkuntza batetik bestera pasatzea bezalakoa dela ere esan digute. Hori esagerazioa izanik ere, uste dugu une batez pentsatzeko parada ematen digula.
Jakin badakigu kontatzeko era, diruaren proportzioak, berriak ditugula orain, eta ahalegin berezia, handia askotan, egin beharra dugula, ohitu artean behintzat. Eta, hasieran pixka bat kostatzen badu ere, berdin dakigu laster beste erremediorik ez dugula izanen. Eta onartu egiten dugu gainera. Ez du inork ahotsik altxatzen, ez du inork aurka egiten. Denok eginen dugu beharrezko ahalegin hori, lehengoari utzi eta sistema berriari atxikitzeko.
Eta, egia balitz txanponaren aldaketa eta hizkuntza batetik bestera pasatzea berdintsuak direla? Esfortzu antzekoa egin beharra dagoela bi kasuetan? Hala balitz, zergatik hainbeste buruhauste izaten dugu hizkuntza batean ohiturik gaudela eta bestean ez gaudelako? Horrenbesteko ahalegina da hizkuntza ohitura aldatzea?
Euskaldunon artean, askotan aditu izan ditugu gisa horretako aitzakiak: “errazago zait…”, “halako hizkuntzan ezagutu genuen elkar…”, “gauza horiek esateko hobe gaztelaniaz”. Ahaleginak egiteari ihes egiten diogu erraz asko. Eta esaten ari garen honek, gutxi edo asko, guztiontzat balio lezake inoiz. Moneta berrian denok moldatuko gara lehenago edo geroago; eta, ez al du merezi gure hizkuntzan oraindik egiten ez ditugun gauzak Euskaraz egiten hastea? Bestela, hala joanen zaigu denbora, ohitura zaharrari eutsita? Hizkuntza ez al dugu horrela saltzen, txanpon merke baten truke?



ZENBAT BURU… Asisko Urmeneta

Marrazkilaria, bidaiari amorratua, parrandazalea, euskal kulturaren zirikatzailea…saltsa askotako perrexila dugu Asisko Urmeneta. Hainbat aldizkari eta hedabidetan kolaboratzaile gisa aritzeaz gain, elkarte eta talde aunitzendako irudiak egin izan ditu, baita bertzelako proiektuak bideratu ere. Iparraldeko lagun baten baserrian eman ditu azkeneko hiruzpalau hilabeteak eta hiriko buruhausteak alde batera utzita, kaka biltzen patxada ederrean pasa ditu hainbat ordu. Berriki karrikaratutako “Mantxut” eta “Mantxut Mantxut”, euskal argota lantzen duten liburuen egilea dugu.

Euskal komunitatearen egoerak (euskaldunon komunitatea) kezkatzen al zaitu? Nola baloratzen duzu egungo egoera?
Euskal komunitatea –hemendik goiti Mintzaidegoa- urria da, barreiatua, sasiofiziala/ez ofizialdua/ legez kanpokoa; ez dugu elebakarrik, eta hiztunen ehuneko handi bat analfabeto funtzionala da. Kezkatzekoa ez bada…
Gainera kolonizatzaileen erasoa biderkatu egin da azken honetan, eta egia erran, oso sparring ahula eman dugu. Hostia guziak bildu, guti itzuli, eta botileroa langabeziara dugu igorri.
Etsia ere somatu dut lehendikotz gure artean. Fanonek eta, badute izkiriaturik kolonizatuen frustrazioez. Ezinduraz. Eta horrekin guziarekin aski ez genuela, profezia lazgarriak ere entzun ditugu ezker eskuin, eta apostuak egin dira ea noiz estingituko garen.
Eta ez da goxo galtze arriskuan den animalia sentitzea. Eta sakabanatua. Eta ehizatua.

Zer egingo zenuke jendearen Euskararekiko motibazioa areagotzeko, hau da, elebakar erdaldunek Euskaraz ikas dezaten eta elebidunek Euskara erabil dezaten?
Erran nezakeen guzia ederki adierazia du Txepetxek hiru godaleten teorian.Zerbait gehitzekotan,Umorea eta Bidaia aipatuko nituzke. Umorea arras lubrifikante ona baita hiru ontzien arteko lasterra errazteko, trabak deuseztuz. Eta ezinago osagarria herri txiki(tu)endako.Eta kritikabide eraginkorra botere krudel ororen kontra.Ironiarik gabeko boluntarismoa, erlijioa baita. Bidaia fisiko edo birtuala, bertze errealitate batzuk ezagutzeko. Nola pasatu da frantsesa hirugarren hizkuntza izatera,nagusi izatetik Flandria hurbil horretan? Eta bi belaunalditan!Nola berpiztu dute juduera?Zergatik da Sao Tomeko kreolera munduko mintzairarik aldakorrena?Zer da mintzaidegoaren osasun-hesia?Zenbat adiskide duzu Iparraldean? Funtsean, ibili, gozatu, ez etsi eta indarrak bildu, bide luze eta eder hau konpainia onean kurritzeko.

Goizeko 11etatik gaueko “X” arte zein hizkuntza erabiltzen duzu?

Laneko Euskaraz, sexuko Euskaraz, haginlariarekin Euskaraz, amarekin Espainieraz, Asegurantza Sozialeko mirikuarekilan Espaineraz, pisukideegaz Euskeriez, sarean Ingelesa/Euskara/Portugesa/Espainiera/Frantsesa eta Japoniera ttintta bat, moxkorraldian Frantsesez, koinateekin Espainolez, irakurgaietan Euskara nagusi, zineman Frantsesez eta Espainieraz, musika Ingelesez eta Euskaraz, irratia Euskaraz baizik, ametsetan denetarik…

Zure zutabeetan hizkuntzarekin jolasten duzu. Komunikatzeko orduan, ez al da handiegia idazle eta irakurlearen arteko jauzia?
Irakurlearen arabera. Adibidez, zera idazten badut:Durangoko azokan Lertxundiren diska eta Evaristoren liburua erosi ditut, eta kinberrez.
Eta ez bada ulertu, eni dagokit esplikatzea zer den kinberrez? Ni ez naiz berria ematen duen erreportaria, modu periodistikoan, baina barneko iritzia plazaratzen duen kolaboratzailea. Eta viceversa kontzeptu arrunta behar badut arestiko gag tipia egiteko, ez naiz pribatuko, baizik eta balizko leizaleak ez ote lukeen konprenituko. Nik normalduak baiginan bizi nahi dut.

Herria gorputza bada eta Hizkuntza bihotza, ligatzeko zer da inportanteagoa, bata ala bestea?
Amodioa Herriari eta sexua herritarrekin.


Utzi erantzuna

Zure e-posta helbidea ez da argitaratuko. Beharrezko eremuak * markatuta daude